محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

50

تحفه خانى ( فارسى )

بعسل امان از سدّه است و اوجاع مفاصل . [ 19 ] « مقاله در بيان تدبير ابدانى » كه امزجه ايشان فاضل نيست بر وجه كلى و جمله تدبير اين ابدان منحصر است درو غرض يكى آنست كه رد اوست بجانب اعتدال يا حفظ صحت اوست بران وجه كه مىبايد اما مزاج حار را رد بجانب اعتدال بآرام و قرار در مساكن و امكنه معتدله بارده است و استعمال مبرد است و مرطبات از اشربه اغذيه و اكثر در مزاج اصلى يا مزاج عارضى مايل به يبوست باشد تدبير در ادرار مرّه صفرا و استفراغ آن بايد كرد بطريق السير در كم و كيف يعنى بادويه خفيفه كه موجب تعب نباشد و اگر درين تدبير مفر و كافى باشد استعمال مركب نبايد كرد و اگر تركيب احتياج افتد در مسهل و ملين تركيب از قليل باشد بهتر زيرا كه تركيب از دو دوا بر طبيعه آسان‌تر ست از تركيب سه و از روى خفيف آسان‌تر است از سه كه از ادويه قويه باشد على هذا القياس چنانچه قانون علاج شاهد اين قول است و استعمال حمام درين مقام بعد از طعام اگر توهم سدّه در مجارى نباشد پسنديده است اگر احساس ثقل و تمدد در ناحيه كبد و بطن كند استعمال مفتحات به مثل منفعات مفتحه مثل افسنتين تخم كرفس و غيرذلك بايد كرد و مزاج ادويه مفتحه با سكنجبين مثل صبر و غير ذالك بعد از هضم طعام و اجتناب از مسخنات و رياضات قويه و مداومت تمريخ بروغنهاى مرطبه تا مانع از صلابت و تحجر ماده و تقتيح مجارى كند و اما اصحاب امزجه حاره رطبه چون در معرض حصول عفونت‌اند و انصباب مواد پس رياضت ايشان پيش مىبايد تا موجب تحليل مواد فاسد و نوع رياضت نرم بتانى مىبايد تا بواسطه شدت